Nỗi oan của Vạn Lịch Đế khi nhận danh hiệu “hoàng đế lười nhất lịch sử” Trung Hoa

Trong số các vị Hoàng đế nhà Minh, Hoàng đế Vạn Lịch là một vị vua khá nổi trội, ông có thời gian trị vì lâu nhất triều đại – dài tới 48 năm. Thế nhưng trong 48 năm đó, Hoàng đế Vạn Lịch không lâm triều tới 28 năm liên tiếp – 28 năm không quan tâm chính sự, bởi vậy, ông bị đánh giá là vị Hoàng đế lười nhác nhất trong lịch sử. 

Minh Thần Tông (4/9/1563 – 18/8/1620) hay Vạn Lịch Đế, là vị hoàng đế thứ 14 của nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì trong 48 năm, lâu dài nhất trong các vị Hoàng đế nhà Minh và triều đại của ông cũng chứng kiến sự suy tàn dần dần của nhà Minh.

Ông có tên thật là Chu Dực Quân, là con trai thứ ba của Minh Mục Tông Chu Tái Hậu, mẹ là Hiếu Định Hoàng hậu Lý thị, người Thông Châu, vào hầu Mục Tông khi còn là Dụ vương với thân phận thị nữ của Hiếu An Hoàng hậu.

Năm 1568, 2 năm sau khi Minh Mục Tông lên ngôi, Chu Dực Quân được phong làm Hoàng thái tử. Năm 1572, ngày 5/7, Minh Mục Tông băng hà. Thái tử Chu Dực Quân mới chưa đầy 10 tuổi được lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Vạn Lịch, Từ Thánh Hoàng Thái hậu dạy bảo và phụ chính.

Vạn Lịch lên ngôi khi chỉ 10 tuổi, mới là đứa trẻ chưa hiểu chuyện thế gian. Tuy vậy, vị vua trẻ vẫn ngày ngày cần mẫn thiết triều, học tập, giải quyết chính sự. Trong thời gian đầu lên ngôi, Vạn Lịch được sử sách đánh giá là rất siêng năng, trực tiếp xử lý hầu hết các công việc trong triều và rất được lòng quần thần.

Thế nhưng vào giữa thời kỳ cai trị, Hoàng đế Vạn Lịch bất ngờ trở nên “lười biếng”. Ông đã ngừng thiết triều trong suốt 28 năm, dường như không màng chính sự nữa. Tuy nhiên, điều bất ngờ là trong 28 năm này, xã hội vẫn yên ổn, nội chiến và ngoại chiến vẫn toàn thắng. Điển hình như bên trong, có Chiến dịch Ninh Hạ dẹp yên cuộc nổi loạn của người Mông Cổ; bên ngoài, có Chiến tranh Nhật Bản – Triều Tiên (1592-1598) đánh lại Nhật Bản.

Có nhiều suy đoán khác nhau về lý do vua Vạn Lịch không lâm triều và bị quy kết là lười nhác. 

Suốt cuộc đời Hoàng đế Vạn Lịch có được ba trợ thủ đắc lực, đó là Từ Thánh Hoàng Thái hậu, Phùng Bảo và Trương Cư Chính.

Từ Thánh Hoàng Thái hậu có lòng yêu thương nhân từ độ lượng của người mẹ, Hoàng đế Vạn Lịch vô cùng kính trọng bà. Có đôi lúc bà cũng sẽ tham gia việc chính trị, giúp đỡ Vạn Lịch. Phùng Bảo được Vạn Lịch gọi là “Đại Bảo”, là trợ thủ đắc lực của Hoàng đế, cũng là một người bạn đồng hành từ nhỏ đến lớn của ông.

Người có ảnh hưởng lớn nhất đến Vạn Lịch là Trương Cư Chính. Trương Cư Chính đã làm vô cùng tốt vai trò người thầy nghiêm khắc bậc nhất của Hoàng đế Vạn Lịch.

Sau khi Vạn Lịch lên ngôi, có hơn phân nửa việc chính sự được Trương Cư Chính và ông cùng xử lý. Chính thứ quan hệ vua tôi hài hoà này đã mang tới thời kỳ xã hội ổn định, kinh tế phát triển kéo dài mười năm mang tên “Vạn Lịch trung hưng”.

Vạn Lịch dựa dẫm rất nhiều vào Trương Cư Chính, đến mức sau khi Trương Cư Chính qua đời, ông không biết phải nghe theo ai, bắt đầu bỏ bê triều chính. Đây là một nguyên nhân, nhưng không phải là nguyên nhân chủ yếu nhất.

Đồn đoán phổ biến nhất là nhà vua vì thất vọng về các quan văn nhà Minh quá mưu cầu tư lợi nên cố tình tránh mặt các quan. Đa số quan văn nhà Minh đều mưu cầu tư lợi. Thái độ của phần lớn trong số đó khi ấy là: Chỉ cần đứng đúng vị trí trong những việc phải trái rõ ràng, ngày thường nhận một chút lợi lộc sẽ chẳng ảnh hưởng gì lớn. Điều quan trọng là quyền lực của đám quan văn rất lớn. Việc họ phản đối Vạn Lịch lập con thứ ba làm Thái tử đã trở thành giọt nước tràn ly. Từ đó về sau, Vạn Lịch không còn cùng làm việc với quan văn nữa. Thật ra, thay vì nói Vạn Lịch bỏ bê triều chính, nên nói ông tránh mặt đám quan văn mới phải.

Không lâm triều là để không thấy sẽ khỏi phải phiền lòng, không có nghĩa là Vạn Lịch không màng chính sự. Ngược lại, điều này còn nâng cao hiệu suất hành chính ở một mức độ nhất định, Hoàng đế Vạn Lịch có thể chuyên tâm xử lý quốc sự hơn. 

Theo các sách sử, vị hoàng đế này chưa một lần nào chính thức xác nhận về lý do mình không thiết triều, trước những lời phàn nàn của quần thần, ông chỉ đơn giản trả lời là mình không được khỏe. Thời điểm ấy người ta vẫn chưa tin lời ông, các đại thần trong triều thì đinh ninh đây là lời biện hộ vô căn cứ của “vị vua lười biếng”.

Phải tới 400 năm sau, hậu thế mới tìm ra lý do không thiết triều của vị hoàng đế nhà Minh khi khai quật lăng mộ của ông. Vào năm 1955, nhóm khảo cổ dẫn đầu bởi nhà sử học Quách Mạt Nhược đã khai quật khu lăng mộ Định Lăng của Hoàng đế Vạn Lịch và cải tạo thành một bảo tàng ngầm dưới lòng đất. Lăng mộ này dù không lớn nhưng thiết kế vô cùng cẩn mật, phải mất hơn 1 năm đoàn khảo cổ mới tìm được lối vào. Theo số liệu công bố, vật tùy táng bên trong có tới hơn 3.000 văn vật gồm rất nhiều đá quý, trân châu cùng nhiều vật phẩm và tơ lụa.

Khi mở nắp quan tài, bí ẩn lớn nhất về vị vua thứ 13 của nhà Minh đã dần được tiết lộ. Bản khôi phục hài cốt của Hoàng đế Vạn Lịch cho thấy hai chân của ông có độ dài không đồng đều, chân phải dài hơn chân trái một chút khiến việc đi lại rất bất tiện.

Dị tật chân bất cân xứng xuất hiện do Vạn Lịch mắc chứng teo cơ khá trầm trọng, điều này trực tiếp lý giải nguyên nhân ông không thể ngồi lâu trên ghế rồng.

Trình độ y học thời đó còn kém phát triển, bệnh tình của vua không thể chữa khỏi, dáng đi cũng vì bệnh mà kém uy nghiêm nên Vạn Lịch đã chọn cách ẩn mình sau màn trướng để giải quyết chính sự.

Vị vua vẫn siêng năng vì nước vì dân dù không được người đời nhìn thấy, vậy mới hiểu thiên tử cũng có những nỗi khổ thật không thể chia sẻ cùng ai! 

Trung Hoa nổi tiếng với chiều dài lịch sử nhiều biến cố cùng những triều đại thay phiên nhau và những câu chuyện thâm cung bí sử ít người biết đến. Chính những câu chuyện về lịch sử lại trở thành “liều thuốc” kích thích bất kỳ khách du lịch nước ngoài nào. Nếu du khách yêu thích lịch sử Trung Hoa và muốn tự mình khám phá nhiều điều thú vị hơn thì hãy thực hiện ngay một chuyến du lịch Trung Quốc nhé!